Belediyelerde Açık Kaynak Kodlu Yazılımın Önemi

Açık kaynak kodlu yazılımlar belediye tarzı kurumlarda kullanılarak maliyet tasarrufu sağlanabilmektedir. Bu maliyet tasarrufunun yanında normalde uzun bir geliştirme süreci alabilecek yazılımların kısa sürede kurulumu sağlanarak mali tasarrufun yanında zamandan da tasarruf yaptırabilir. Peki açık kaynak yazılımlar kullanılırken nelere dikkat edilmelidir?

Açık kaynak kodlu yazılımlar kullanılırken nelere dikkat edilmelidir?

Belediye tarzı kurumlarda açık kaynak kodlu yazılım kullanırken kurulan versiyonların sürekli gözden geçirilmesi gerekmektedir. Kullanılan yazılımlar doğası gereği sürekli güncellenir ve üzerinde yeni geliştirmeler yapılır. Bu geliştirmeler ile birlikte yazılımcının gözünden kaçan açıklar daha sonradan bulunabilmektedir. Bulunan bu açıklar çok ciddi siber ataklara yol açabilmektedir. Bu yüzden kurulan versiyonun kontrol edilip güncel olarak açıklarının bulunup bulunmadığı internetten kontrol edilmelidir.

Bu tür yazılımlar kurulurken herkese açık bir şekilde internetten ulaşılabilir şekilde kurmak yerine, belediye bünyesinde çalışan bir VPN üzerinden erişilebilir hale getirmek güvenlik açısından daha uygun olabilmektedir. Yine de bazı durumlarda direkt olarak internet üzerinden erişilmesi gereken yazılımlar da gerekebilmektedir. Bundan dolayı gerekli güvenlik önlemlerinin alınması elzemdir.

Belediye bünyesinde kullanılabilecek açık kaynak kodlu yazılımlar nelerdir?

Rustdesk

Rustdesk ile birlikte bilgisayarlara uzaktan bağlantı sağlamak, dosya paylaşımı yapmak mümkün olmaktadır. Tamamen açık kaynak kodlu olan bu yazılım belediyenin sunucularından birine kurularak sunucu üzerinden bilgisayarlar arası bağlantı sağlanabilmektedir. Rustdesk bir Anydesk alternatifi olarak ortaya çıkmaktadır. Anydesk için lisans ücreti ödenmesi gerekirken Rustdesk'i tamamen ücretsiz olarak kullanmak mümkündür. Çalışma ortamında bu tarz programların bazen crackli olarak kullanılabildiğini görmekteyiz. Bu tarz bir risk almak yerine temiz bir kurulum yapmanın ve personelin bu tarz programlara uyum sağlamasını kolaylaştırmak, yaygınlaştırmanın uzun vadede çok daha uygun olacağını düşünüyorum.

Libre Office

Libre Office bir Microsoft Excel, Word, PowerPoint alternatifidir. Libre Office'i yalnızca Windows işletim sistemine sahip bilgisayarlarda değil, Ubuntu, Pardus gibi debian/linux tabanlı işletim sistemlerinde de kullanabilmek mümkündür. Bu tarz ofis programları belediyeler için vazgeçilmezdir. Çoğu veri kaydı bu belgelere yapılır. Bu tarz programların işletim sisteminden bağımsız olması çok önemli bir özelliktir, çünkü Windows işletim sisteminin lisans ücreti vardır, windows içinde kullanılan ofis programlarının da lisans ücreti bulunmaktadır. Bu tarz maliyetlerden kaçınmak adına crackli çözümler kullanmak bu tarz kurumlarsa asla olmaması gereken bir şeydir, teklif dahi edilmemesi gerekir. Günümüz Türkiyesinde yeni ofis programına geçişin oluşabilmesi ancak teşviklerin yapılması ile gerçekleşebilir.

Metabase / Apache Superset

Metabase veya Apache Superset tarzı yazılımlar ile birlikte belediyenin sahip olduğu veritabanlarındaki veriler grafik haline getirilip yöneticiler için raporlar oluşturulabilmektedir. Verilerin birleştirilip tek bir platform aracılığıyla görselleştirilip sunulabilmesi yöneticiler açısından karar vermeyi hızlandırır. Bu yazılımlar ile birlikte dinamik olarak yeni grafikler oluşturulabilir ve servisler bağlanabilmektedir. Belediyenin sahip olması gereken ve aktif olarak kullanması gereken yazılımların başında gelir.

Grafana/Prometheus

Grafana ve Prometheus ile düzenli log kayıtları alınabilir, ve bu loglar görselleştirilebilir. Daha çok sistemlerin gözlemlenebilmesi için kullanılmaktadır. Sunucuların çalışma durumu, hafıza kullanımı, network kullanımı, uygulamaların ise erişilebilirlik durumu gibi zamana bağlı logları düzenli olarak kaydeder ve alarmlar üretebilir. Grafana bu logları görsel hale getirir ve tam olarak ne zaman sistemin kapandığını, çöktüğünü bize gösterir. 7/24 sunulması gereken kritik servislerdeki durumu gözlemlemek için bu tarz yazılımlar belediye bünyesinde kullanılabilir.

Moodle

Moodle ile birlikte belediye personellerinin düzenli olarak alması gereken eğitimler oluşturulabilir ve daha sonra tekrardan kullanılmak üzere kaydı yapılabilir. Moodle temel olarak videoların ve eğitim materyallerinin belirli kullanıcı hesaplarına paylaşılabildiği bir eğitim platformudur. İngilizce'de tam olarak Learning Management System yani Türkçesi Eğitim Yönetim Sistemidir. Açık kaynak kodlu olan bu platform aracılığıyla eğitim materyallerinizi toplarsınız, kurs haline getirirsiniz. Bu kurs haline getirilen eğitim materyalleri belediye personeliniz tarafından bir eğitmene gerek kalmadan gözden geçirilebilir. Eğitmenler katılımcıların konuyu öğrenip öğrenmediğine dair düzenli sınavlar oluşturabilir ve bu sınavları zorunlu hale getirebilir. Mobil uygulaması da bulunmaktadır. Doğru ve verimli bir şekilde kullanıldığında zamandan ve kaynaktan tasarruf eder.

Jitsi / Livekit

Jitsi ve Livekit, Google Meeting ve Zoom alternatifidir. Bu platformlar üzerinden görüntülü ve sesli görüşme yapılabilmektedir. Belediye içinde personellerin aynı yerde bulunmadığı fakat toplantı yapılması gereken zamanlarda kullanılabilmektedir.

Gitea

Versiyon kontrol sistemidir. Github alternatifidir. Github kullanılmasının uygun olmadığı zamanlarda self host edilerek kullanılabilir.

Vaultwarden

Şifre yönetimi yazılımıdır. Şifrelerin çoğaldığı durumlarda güvenli kayıt yapabilmek adına kullanılır. Personeller arası şifre paylaşımına izin verir. Böylece gereksiz aramaların önüne geçer.

Redmine

Bir CRM sistemidir. Belediye bünyesinde takip edilmesi gereken işlerin kaydı yapılabilir. İş takibini daha kolay hale getirir.